Hệ thống chữa cháy chung cư bao gồm tập hợp các thiết bị và cơ chế nhằm dập tắt hoặc ngăn chặn sự lan rộng của đám cháy bên trong tòa nhà. Hệ thống có thể sử dụng các tác nhân dạng ướt hoặc hóa chất khô để kiểm soát hỏa hoạn, bảo vệ an toàn cho cư dân và tài sản.
Các tòa chung cư thường có nhiều tầng và chiều cao lớn, do đó việc dập cháy từ bên ngoài trở nên khó khăn. Hệ thống chữa cháy được thiết kế nhằm xử lý tình huống khẩn cấp, chủ động dập lửa ngay từ bên trong khi có sự cố xảy ra.
Hệ thống thường được điều khiển thông qua phần mềm chuyên dụng hoặc được giám sát bởi đội ngũ quản lý tòa nhà.
Các phương pháp chữa cháy tiêu chuẩn trong hệ thống bao gồm:
Làm lạnh vùng cháy hoặc chất cháy để giảm nhiệt độ.
Giảm nồng độ các chất phản ứng, đặc biệt là oxy, để hạn chế cháy lan.
Cách ly các chất phản ứng với vùng cháy, ngăn chặn nguồn nhiên liệu tiếp xúc với lửa.
Kìm hãm phản ứng hóa học xảy ra trong quá trình cháy.
Hệ thống chữa cháy đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ các tòa nhà cao tầng. Nhờ các cảm biến nhạy bén với khói và lửa, hệ thống có khả năng phát hiện đám cháy một cách nhanh chóng và kích hoạt các phương pháp chữa cháy đã được cài đặt trước.
Điều này giúp hạn chế tối đa việc cháy lan, ngăn ngọn lửa lan ra các khu vực khác, giảm nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng.
Đồng thời, hệ thống có thể chủ động kiểm soát đám cháy ngay cả trước khi lực lượng phòng cháy chữa cháy chuyên nghiệp đến hỗ trợ, đảm bảo an toàn tối đa cho cư dân và tài sản.
Hệ thống phòng cháy chữa cháy (PCCC) là yếu tố sống còn trong việc bảo đảm an toàn cho cư dân tại các tòa nhà chung cư.
Việc tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn PCCC không chỉ bảo vệ tính mạng con người mà còn hạn chế thiệt hại về tài sản khi xảy ra sự cố cháy nổ. Trước khi bàn giao, mỗi tòa nhà chung cư cần đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn sau:
Một tòa nhà chung cư đạt chuẩn PCCC phải được trang bị đầy đủ hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động. Hệ thống này cần đáp ứng các tiêu chí sau: tốc độ cảm nhận khói, nhiệt hoặc dấu hiệu cháy phải nhanh chóng, tín hiệu báo cháy phải rõ ràng và chính xác, đảm bảo cư dân có thể nhận thông tin kịp thời để thoát hiểm.
Thiết bị sử dụng phải có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, độ tin cậy cao và được kiểm định bởi cơ quan nhà nước. Để duy trì hiệu quả hoạt động của hệ thống, ban quản lý chung cư cần lên kế hoạch bảo dưỡng, bảo trì tối thiểu hai lần mỗi năm.
Việc bảo trì phải tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật như TCVN 3890:2009, bao gồm kiểm tra toàn bộ thiết bị báo cháy, hệ thống vòi phun, van, bình chữa cháy, cũng như kiểm tra khả năng truyền tín hiệu và kết nối của hệ thống.
Các tòa nhà chung cư phải bố trí khoảng trống hợp lý tại tầng trệt, đặc biệt trước các lối đi ra, nhằm đảm bảo cư dân có thể di chuyển an toàn khi xảy ra sự cố. Khoảng trống này cần đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích và khoảng cách tối thiểu theo TCVN 2622:1995.
Không gian này cũng cần giữ thông thoáng, không bị cản trở bởi đồ đạc hay vật liệu xây dựng, giúp lực lượng cứu hộ dễ dàng tiếp cận khi cần thiết.
Mỗi tòa nhà phải có lối thoát hiểm rõ ràng tại hành lang và các tầng. Cửa thoát hiểm cần mở tự do từ bên trong, có thể làm từ kính cường lực hoặc vật liệu chịu nhiệt để đảm bảo an toàn, đồng thời trang bị cơ chế tự đóng khi ra/vào.
Buồng thang bộ phải có cửa có thể mở từ bên ngoài cho lực lượng cứu hộ và đảm bảo không gian thoát hiểm không bị cản trở. Việc lựa chọn cửa và cơ chế vận hành phải kết hợp các tiêu chuẩn về chống cháy và chống khói, đảm bảo an toàn tối đa cho cư dân.
.jpg)
Bình chữa cháy là thiết bị dự phòng quan trọng, giúp cư dân có thể ứng phó ngay khi xảy ra cháy nhỏ. Mỗi bình cần bố trí hợp lý, đảm bảo mật độ tối thiểu từ 50–150m²/bình theo TCVN 7161-9:2002.
Việc trang bị bình chữa cháy phải đi kèm với hướng dẫn sử dụng rõ ràng, dễ nhận biết và bảo dưỡng định kỳ để đảm bảo hoạt động khi cần.
Các tòa nhà chung cư cần bố trí từ 1 – 2 họng nước tại những khu vực quan trọng như hành lang, sảnh hoặc lối đi, với lưu lượng nước khoảng 2,5 lít/giây. Độ cao lắp đặt từ mặt sàn khoảng 1,25 m để dễ dàng thao tác khi sử dụng.
Hệ thống họng nước phải được kiểm tra định kỳ, bảo đảm khả năng hoạt động tốt, tuân thủ TCVN 2622:1995 và dễ dàng tiếp cận trong mọi tình huống.
Mỗi tòa chung cư cần có ít nhất hai lối thoát hiểm độc lập tại khu vực cầu thang các tầng. Điều này đảm bảo cư dân có thể di chuyển an toàn trong trường hợp một lối bị cản trở do khói hoặc lửa.
Đồng thời, thiết kế nhiều lối thoát hiểm giúp lực lượng cứu hộ triển khai công tác chữa cháy và cứu nạn hiệu quả hơn, giảm thiểu rủi ro và tổn thất. Lối thoát hiểm phải có biển báo rõ ràng, ánh sáng đầy đủ và không bị cản trở bởi các vật dụng hoặc thiết kế nội thất.
Tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn trên giúp nâng cao khả năng phòng ngừa và xử lý kịp thời khi xảy ra cháy, đảm bảo an toàn tối đa cho cư dân và bảo vệ tài sản của tòa nhà. Hệ thống PCCC phải được kiểm tra, giám sát và bảo trì thường xuyên để duy trì hiệu quả hoạt động lâu dài.
Hệ thống chữa cháy trong các tòa nhà chung cư đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản và hạn chế thiệt hại khi xảy ra hỏa hoạn.
.jpg)
Tại Việt Nam, các hệ thống được sử dụng phổ biến bao gồm: hệ thống chữa cháy họng nước vách tường, hệ thống bình chữa cháy cầm tay, hệ thống chữa cháy Sprinkler tự động, hệ thống Drencher, hệ thống chữa cháy bằng bọt và hệ thống chữa cháy bằng khí (CO2, Nitơ…).
Mỗi hệ thống đều có chức năng và phạm vi ứng dụng riêng, đáp ứng các yêu cầu an toàn khác nhau trong chung cư.
Đây là hệ thống bao gồm các thiết bị kỹ thuật chuyên dụng, đường ống dẫn nước và các dụng cụ chữa cháy, thường lắp đặt trên tường các hành lang trong tòa nhà. Các thiết bị chính gồm đường ống cấp nước chữa cháy, máy bơm nước, bộ van, cuộn vòi và lăng phun nước.
Phương pháp chữa cháy: Sử dụng nước để dập tắt đám cháy.
Đối tượng sử dụng: Nhân viên PCCC, bảo vệ và đội ngũ vận hành tòa nhà.
Hình thức hoạt động: Bán tự động; ống được bơm đầy nước tự động, người sử dụng chỉ cần cắm vòi và mở van.
Khu vực sử dụng: Chủ yếu tại các hành lang sinh hoạt chung, hạn chế trong phòng kỹ thuật điện.
Hệ thống này sử dụng nước, bọt hoặc khí làm chất chữa cháy. Khi nhiệt độ tại đầu phun Sprinkler đạt mức nhất định (57°C, 79°C, 93°C, 141°C…), hệ thống sẽ tự động kích hoạt. Các đầu phun được bố trí trên trần, phun xuống hoặc sang ngang, với bán kính hoạt động khoảng 2m, giúp dập tắt đám cháy nhanh chóng.
Bình chữa cháy được bố trí tại các tầng, thường đặt trong tủ chứa hoặc gần họng nước vách tường. Hệ thống này giúp cư dân chủ động xử lý các đám cháy nhỏ ngay khi xảy ra, tăng hiệu quả ứng phó khẩn cấp.
Drencher sử dụng đầu phun nước hở, lắp quay xuống tại các tầng hầm, tạo ra màng nước bao phủ, ngăn ngọn lửa lan rộng ra các khu vực xung quanh.
Trong các hầm để xe, nơi dễ xảy ra cháy do xăng dầu và không gian kín, hệ thống chữa cháy bằng nước thường không hiệu quả. Lúc này, bọt chữa cháy đặc biệt được sử dụng để bao phủ bề mặt xăng dầu, ngăn ngọn lửa tiếp xúc với oxy và dập tắt đám cháy nhanh chóng.
.jpg)
Nitơ là khí không màu, không mùi, chiếm lượng lớn trong không khí và có khả năng giảm nồng độ oxy xuống mức thấp nhất, làm ngọn lửa không tiếp xúc được với oxy. Khi còn tồn dư, Nitơ an toàn cho con người và không gây ô nhiễm môi trường, đồng thời hiệu quả trong việc dập tắt đám cháy nhanh chóng.
Việc thiết kế, lắp đặt và vận hành hệ thống chữa cháy tại chung cư là điều bắt buộc để đảm bảo an toàn cho cư dân. Tuy nhiên, để hệ thống luôn hoạt động hiệu quả, kịp thời trong mọi tình huống, cần thực hiện bảo trì định kỳ theo quy chuẩn.
Theo Nghị định 79 của Chính phủ và Thông tư 04, 11 của Bộ Công An, các hoạt động bảo trì, kiểm tra phải tuân thủ tiêu chuẩn TCVN 3890:2009. Quy trình bảo trì hệ thống chữa cháy gồm các bước chính sau:
Vận hành thử hệ thống: Hệ thống chữa cháy cần được vận hành thử ít nhất 1 lần/tháng để kiểm tra khả năng hoạt động và phát hiện kịp thời các vấn đề.
Kiểm tra định kỳ: Thời gian kiểm tra định kỳ toàn bộ hệ thống là 1 lần/6 tháng, bao gồm các hạng mục sau:
Kiểm tra hệ thống máy bơm PCCC: Đảm bảo tất cả máy bơm, bao gồm máy bơm bù áp, máy bơm điện, đèn báo, tủ điều khiển và các thiết bị liên quan hoạt động bình thường.
Kiểm tra đường ống chữa cháy dẫn lên các tầng: Các van khóa ống dẫn nước, đồng hồ đo áp lực và vòi phun cần được kiểm tra tình trạng hoạt động, tránh hư hỏng hoặc van bị cứng, nhằm bảo đảm khả năng chữa cháy nhanh chóng và hiệu quả.
Kiểm tra hệ thống chữa cháy Sprinkler: Đảm bảo chức năng hoạt động của các đầu Sprinkler, vệ sinh đầu phun, thay nước trong hệ thống khi cần thiết và kiểm tra chuông báo động tại các trạm bơm.
Kiểm tra hệ thống họng nước vách tường: Xác định các thiết bị còn đầy đủ, căng và trải vòi phun để thử độ kín cuộn dây, sau đó tháo, phơi khô và đặt lại vào tủ. Đồng thời kiểm tra khớp nối, van và thay ron nếu cần.
Kiểm tra hệ thống trụ nước bên ngoài tòa nhà: Xả thử nước tại tất cả các trụ nước, loại bỏ nước cũ trong ống và bơm lại nước mới, đảm bảo hệ thống sẵn sàng khi có sự cố.
Kiểm tra valve khống chế: Thực hiện đóng/mở các hố van, tra dầu nhớt và thay ron nếu cần để van vận hành trơn tru.
Kiểm tra bình chữa cháy đặt tại các tầng: Kiểm tra đồng hồ áp suất, đảm bảo bình còn đủ áp lực, kiểm tra niêm phong chì và tình trạng tổng thể của bình để sẵn sàng sử dụng.
Thực hiện đầy đủ các bước trên sẽ giúp hệ thống chữa cháy tại chung cư luôn vận hành ổn định, an toàn và đáp ứng hiệu quả khi xảy ra sự cố.
Trước khi đi vào hoạt động, các tòa nhà chung cư bắt buộc phải đảm bảo hệ thống chữa cháy được hoàn thiện đầy đủ và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn phòng cháy chữa cháy do Nhà nước quy định. Hệ thống này không chỉ bảo vệ tài sản mà còn giữ an toàn tính mạng cho cư dân trong tòa nhà.
Qua những thông tin cơ bản về hệ thống chữa cháy tại các chung cư, hy vọng bài viết giúp bạn nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của công tác phòng cháy chữa cháy, từ đó nâng cao ý thức và thực hiện các biện pháp an toàn chủ động.
Với năng lực và kinh nghiệm thực tế, Nasaco nhận thầu M&E trọn gói, cung cấp giải pháp thi công hệ thống điện – cơ khí và PCCC hoàn chỉnh, đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn và chất lượng cho mọi công trình.
--------------------------------------------------
CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ NASACO
