Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa diễn ra mạnh mẽ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của con người đã kéo theo sự phát triển nhanh chóng của các hoạt động sản xuất, các tòa nhà cao tầng và khu công nghiệp.
Tuy nhiên, điều này cũng làm gia tăng áp lực lên môi trường sống, khiến không khí ngày càng ô nhiễm và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người. Trong bối cảnh đó, hệ thống thông gió ra đời như một giải pháp thiết yếu nhằm nâng cao chất lượng môi trường sống và làm việc.
.jpg)
Hệ thống thông gió là tổ hợp các đường ống và thiết bị được liên kết đồng bộ, có chức năng trao đổi và lưu thông không khí trong những không gian kín hoặc hạn chế như nhà ở, tòa nhà, nhà xưởng, tầng hầm, hầm để xe…
Qua đó, hệ thống giúp loại bỏ khói bụi, khí độc, nấm mốc, mùi hôi và hơi nóng, đồng thời bổ sung nguồn không khí sạch, duy trì độ ẩm và kiểm soát nhiệt độ ở mức ổn định, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng không gian sử dụng.
Hệ thống thông gió được lắp đặt phổ biến tại nhiều không gian như nhà ở, trường học, bệnh viện, nhà xưởng, khu sản xuất và các tòa nhà cao tầng. Đây đều là những khu vực thường xuyên xảy ra tình trạng không khí bí bách, ngột ngạt do mật độ sử dụng cao và hạn chế về không gian xanh.
Trong bối cảnh đó, hệ thống thông gió đóng vai trò quan trọng trong việc lưu thông và tuần hoàn không khí, đưa nguồn không khí tươi, giàu oxy từ bên ngoài vào, đồng thời loại bỏ lượng khí ô nhiễm tích tụ bên trong, giúp môi trường sống và làm việc trở nên thông thoáng, trong lành hơn.
Bên cạnh đó, hệ thống thông gió còn góp phần hạn chế và ngăn ngừa sự phát triển của các mầm bệnh trong không khí. Nhiều vi khuẩn, vi rút và vi sinh vật có hại tồn tại ở dạng vô hình, khó nhận biết nhưng lại tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, đặc biệt trong các không gian kín.
Nhờ khả năng kiểm soát độ ẩm và duy trì sự lưu thông không khí, hệ thống thông gió giúp hạn chế điều kiện sinh sôi của mầm bệnh, qua đó nâng cao chất lượng môi trường và bảo vệ sức khỏe người sử dụng.
Đối với các khu vực công cộng, văn phòng đông người hoặc không gian khép kín, mùi hôi và các tác nhân gây ô nhiễm như mùi thuốc lá, ẩm mốc dễ phát sinh nếu không được xử lý kịp thời.
Việc lắp đặt hệ thống thông gió giúp giảm thiểu đáng kể các mùi khó chịu này, đồng thời điều tiết độ ẩm hiệu quả, tạo cảm giác dễ chịu và an toàn cho người sử dụng.
Ngoài việc bảo vệ sức khỏe con người, hệ thống thông gió còn có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ máy móc, thiết bị và vật dụng tại các nhà máy, xưởng sản xuất.
Việc giảm độ ẩm trong không khí giúp hạn chế tình trạng ăn mòn, hư hỏng, từ đó kéo dài tuổi thọ và nâng cao hiệu quả vận hành của thiết bị. Có thể thấy, hệ thống thông gió là hạng mục không thể thiếu trong các công trình hiện đại ngày nay.
Mục đích chính của hệ thống thông gió là loại bỏ các khí độc hại và không khí ô nhiễm trong không gian kín ra bên ngoài, trong đó phổ biến nhất là khí CO₂ phát sinh trong quá trình sinh hoạt và làm việc.
Bên cạnh đó, hệ thống còn có nhiệm vụ cung cấp nguồn không khí tươi sạch và lượng oxy cần thiết cho con người, góp phần duy trì môi trường sống và làm việc an toàn.
.jpg)
Ngoài ra, hệ thống thông gió còn giúp thải nhiệt và độ ẩm dư thừa ra khỏi không gian, hạn chế tình trạng nóng bức, ẩm thấp. Trong một số trường hợp đặc biệt, hệ thống thông gió còn hỗ trợ xử lý sự cố hỏa hoạn hoặc ngăn chặn sự lan truyền của các chất độc hại, góp phần nâng cao mức độ an toàn cho công trình và người sử dụng.
Căn cứ vào hướng chuyển động của luồng không khí, hệ thống thông gió được chia thành ba loại cơ bản như sau:
Hệ thống hoạt động bằng cách cấp luồng không khí sạch vào phòng, trong khi không khí bên trong được đẩy ra ngoài thông qua các khe hở nhờ sự chênh lệch cột áp.
Ưu điểm của thông gió kiểu thổi là tốc độ luân chuyển gió lớn, khả năng cấp gió hiệu quả đến các khu vực tập trung đông người hoặc nơi có nhiệt độ, độ ẩm cao. Tuy nhiên, do áp suất trong phòng ở trạng thái dương, luồng gió có thể lan tỏa theo nhiều hướng và xâm nhập vào những khu vực không mong muốn.
Thông gió kiểu hút dựa trên sự chênh lệch cột áp để hút và xả không khí trong phòng ra ngoài thông qua các khe hở hoặc cửa lấy gió tươi.
Ưu điểm nổi bật của phương pháp này là khả năng hút trực tiếp không khí ô nhiễm tại nơi phát sinh, hạn chế sự phát tán sang các khu vực khác. Nhờ đó, hệ thống không yêu cầu lưu lượng gió lớn nhưng vẫn đạt hiệu quả cao.
Tuy nhiên, nhược điểm là mức độ tuần hoàn gió trong phòng thấp, khó kiểm soát chất lượng không khí cấp vào cũng như vị trí không khí bên ngoài tràn vào phòng.
Thông gió kết hợp là giải pháp đồng thời sử dụng cả hệ thống thổi và hút. Phương pháp này cho phép chủ động hút không khí ô nhiễm tại các điểm phát sinh chất độc và cấp khí sạch đến những khu vực có nhu cầu gió tươi cao.
Nhờ hội tụ ưu điểm của hai phương pháp trên và hạn chế được các nhược điểm riêng lẻ, thông gió kết hợp được đánh giá là hiệu quả và toàn diện. Tuy nhiên, do tính chất kết hợp, chi phí đầu tư và vận hành thường cao hơn.
Xét theo động lực hình thành dòng không khí, hệ thống thông gió được chia thành hai hình thức chính. Thông gió tự nhiên là quá trình trao đổi không khí giữa trong và ngoài công trình nhờ sự chênh lệch cột áp, thường phát sinh do sự khác biệt nhiệt độ giữa hai môi trường.
.jpg)
Thông gió cưỡng bức là hình thức thông gió sử dụng ngoại lực, chủ yếu thông qua các thiết bị quạt để tạo và điều khiển luồng không khí.
Theo cách tổ chức, hệ thống thông gió hiện nay gồm hai loại là thông gió tổng thể và thông gió cục bộ. Thông gió tổng thể được áp dụng cho toàn bộ phòng hoặc công trình nhằm bảo đảm điều kiện vi khí hậu chung.
Trong khi đó, thông gió cục bộ chỉ tập trung cho một khu vực xác định hoặc những phòng có phát sinh nhiều chất ô nhiễm, độc hại.
Tùy theo mục đích khai thác, hệ thống thông gió được thiết kế với các chức năng khác nhau. Thông gió bình thường nhằm loại bỏ nhiệt, độ ẩm dư thừa, bụi bẩn, nấm mốc và cung cấp không khí sạch cho người sử dụng.
Thông gió phục vụ sự cố thường được lắp đặt tại các công trình lớn để xử lý tình huống khẩn cấp, điển hình như sự cố tràn hóa chất, giúp ngăn chặn khí độc lan truyền đến các khu vực nguy hiểm.
.jpg)
Riêng hệ thống thông gió trong hỏa hoạn có nhiệm vụ tạo áp suất dương nhằm ngăn khói và lửa xâm nhập vào lối thoát hiểm, cầu thang và chỉ được kích hoạt khi xảy ra tình huống khẩn cấp.
Hiện nay, hệ thống ống thông gió được chia thành hai loại chính gồm hệ thống thông gió tự nhiên và hệ thống thông gió cơ khí. Mỗi loại có đặc điểm, phạm vi ứng dụng và yêu cầu kỹ thuật khác nhau, phù hợp với từng điều kiện công trình cụ thể.
Hệ thống thông gió tự nhiên có ưu điểm nổi bật là chi phí đầu tư thấp, cấu tạo đơn giản và phù hợp với các không gian nhỏ. Tuy nhiên, hiệu suất thông gió của hệ thống này không cao và hạn chế về mặt thẩm mỹ.
Việc lưu thông không khí chủ yếu phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên như gió và chênh lệch áp suất. Thông thường, hệ thống được thiết kế và thi công thông qua các thiết bị lắp đặt trên mái nhà hoặc tại các ô cửa, chẳng hạn như quạt gió, ô thoáng, nhằm hỗ trợ quá trình trao đổi không khí trong không gian sử dụng.
Hệ thống thông gió cơ khí được ứng dụng phổ biến trong các công trình quy mô lớn như nhà xưởng, khu công nghiệp, tòa nhà cao tầng hoặc tầng hầm.
Hệ thống hoạt động bằng cách chủ động hút không khí tươi từ bên ngoài vào và đẩy không khí cũ, ô nhiễm ra ngoài môi trường. Ưu điểm của giải pháp này là hiệu suất thông gió cao, khả năng kiểm soát luồng khí tốt và tính thẩm mỹ vượt trội.
.jpg)
Tuy nhiên, hệ thống thông gió cơ khí đòi hỏi kỹ thuật thi công cao, đội ngũ lắp đặt chuyên nghiệp và chi phí đầu tư lớn hơn so với hệ thống thông gió tự nhiên.
Tùy theo điều kiện kinh tế, đặc điểm không gian và mục đích sử dụng, hệ thống có thể được lắp đặt tại trần nhà, mái nhà, tầng hầm, nhà máy sản xuất hoặc các công trình công nghiệp đặc thù như khu lọc hóa dầu.
Để nâng cao hiệu quả thông gió và hút mùi, trước khi xây dựng phương án thiết kế và thi công hệ thống thông gió, người sử dụng cần xem xét kỹ lưỡng một số yếu tố quan trọng.
Trước hết, cần tính toán chính xác diện tích không gian lắp đặt nhằm lựa chọn công suất và lưu lượng gió phù hợp, bảo đảm hệ thống vận hành hiệu quả, không dư thừa hoặc thiếu hụt công năng.
Bên cạnh đó, việc đo đạc và xác định vị trí cửa sổ, cửa thông gió hợp lý sẽ giúp kết hợp tối ưu giữa thông gió tự nhiên và thông gió cơ học, từ đó nâng cao khả năng lưu thông không khí trong nhà. Hệ thống ống dẫn gió cũng cần được lựa chọn đúng kích thước, phù hợp với đầu nối của thiết bị.
Ống dẫn quá lớn có thể gây thất thoát lưu lượng gió, làm giảm hiệu quả hút – cấp khí, trong khi ống quá nhỏ sẽ dẫn đến hiện tượng rít gió, gia tăng độ ồn khi vận hành. Ngoài ra, cần hạn chế bố trí đường ống quá dài hoặc quá xa, bởi điều này cũng làm suy giảm đáng kể lưu lượng gió.
Nhìn chung, hệ thống thông gió sở hữu nhiều ưu điểm nổi bật và đang được ứng dụng rộng rãi tại các công trình lớn nhỏ trên toàn quốc. Những thông tin trên hy vọng sẽ giúp Quý khách có cái nhìn tổng quan hơn về hệ thống thông gió, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp với từng loại công trình cụ thể.
Trong quá trình vận hành, hệ thống thông gió vẫn có thể phát sinh các sự cố ngoài ý muốn, đặc biệt liên quan đến dây cáp điện, gây gián đoạn hoạt động hoặc tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn như cháy nổ. Vì vậy, việc sử dụng các thiết bị dẫn điện đạt tiêu chuẩn là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế rủi ro.
Nasaco là đơn vị thi công hệ thống thông gió và M&E cho công trình, cung cấp giải pháp đồng bộ, bảo đảm an toàn, hiệu quả và tuân thủ đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
--------------------------------------------------
CÔNG TY CỔ PHẦN ĐẦU TƯ NASACO
